Ród Gawinowskich herbu Oksza
Strona poświęcona dziejom rodziny wywodzącej się z pogranicza Wielkopolski i Kujaw.
Uwaga: treści mają charakter literacki/rekonstrukcyjny.Historia rodu
Ród Gawinowskich herbu Oksza wywodzi się z pogranicza Wielkopolski i Kujaw, z ziem dawnych kasztelanii kruszwickiej i gnieźnieńskiej. Najstarsze przekazy,zarówno pisane, jak i ustne, lokują początki rodziny w drugiej połowie XIV wieku, kiedy granice Królestwa Polskiego dopiero się krzepiły, a miejscowa szlachta chroniła swoje włości przed roszczeniami sąsiadów.
Rodzinna tradycja głosi, że protoplastą rodu był Mikołaj zwany Gawin, rycerz z drużyny wojewody kaliskiego, który wsławił się podczas walk o tron w latach 1380–1386. Za wierność królowi Władysławowi Jagielle miał otrzymać ziemię w okolicach grodu Konin oraz prawo do używania herbu Oksza – srebrnej siekiery na czerwonym polu, znaku odwagi i obrony prawa. W kolejnych stuleciach Gawinowscy osiadali na trakcie między Lisewem a Łagiewnikami. Nie należeli do możnowładców – byli średnią szlachtą ziemiańską, wierną Koronie i przywiązaną do ziemi. W aktach Akademii Krakowskiej odnotowano kilku studentów o tym nazwisku już w XV i XVI wieku.
W czasach „potopu” rodzina utraciła większą część dóbr, lecz nie honor. Po rozbiorach część rodziny znalazła się w zaborze pruskim, pielęgnując język i herb jako znaki trwania. W XIX stuleciu Gawinowscy wtopili się w szeregi inteligencji ziemiańskiej. Choć nie dysponowali już wielkimi majątkami, przekazywali dzieciom szacunek do pracy, edukacji i honoru herbu Oksza.
Herb Oksza
Herb Oksza (łac. dolabra) przedstawia srebrną siekierę na czerwonym polu. W tradycji heraldycznej symbolizuje odwagę, karność i gotowość do obrony prawa. W przekazach rodzinnych Gawinowskich siekiera interpretowana była jako znak „prostej sprawy” – cięcia w węzeł, gdy zwlekać nie można. W pieczęciach i znakach własnościowych rodu często towarzyszyła jej dewiza „Fortitudo et Fides”.
Dewiza rodzinna: Fortitudo et Fides — „Męstwo i Wierność”.
Linia czasu
Najstarsze ślady rodu w okolicach Lisewa, Łagiewnik.
Mikołaj zwany Gawin służy przy boku wojewody kaliskiego; rodzinne podanie łączy go z nadaniem herbu Oksza.
Wzmianki o Gawinowskich w księgach ziemskich i w aktach Akademii Krakowskiej.
Rodzina w szeregach inteligencji ziemiańskiej.
Galeria
Wkrótce: skany metryk, zdjęcia rodzinne i dokumenty.
Materiały do historii rodu możesz przesłać na adres:
gawinowski@o2.pl
Kontakt